Güneş ve Deri

Derimizi Yaz Döneminde Koruma Yöntemleri

Prof Dr Meltem Önder1,2

 1.Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi

Dermatoloji Anabilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi-ANKARA

2.Laser ve Dermatoloji Kliniği

Danışman Doktor  Landau-Kandel-ALMANYA

Güneş ışınları bahar ve yaz aylarında insanı mutlu eder.Ancak bilinçsizce fazla kalınması ve güneş ile aktive olan hastalığı bulunanların korunmasız güneşte bulunması tehlikeli olabilmektedir.

Güneş büyük bir enerji kaynağıdır.Ultraviyole olarak adlandırılan UVA(320-400 nm) ve UVB ( 290-320 nm)  ozon tabakasından geçerek gelmektedir. Ultroviyole  ışını yıl boyunca ve günün değişik saatleri içinde değişik hava koşullarında da yüzünü göstermektedir.Bronzlaşma amacı ile uzun süre güneş altında kalınması cok çeşitli deri hastalıklarına neden olabilir var olan hastalığı alevlendirebilir.

Burada en önemli faktör deri tipidir.Deri tipleri aşağdaki şekilde sınıflanmaktadır.

Tip 1.Her zaman yanar.asla bronzlaşmaz(sarı,kırmızı saçlı kişiler)

Tip 2.Her zaman yanar az bronzlaşır(açık ten mavi göz)

Tip 3.Az yanar,az bronzlaşır(açık kahverengi)

Tip 4.Az yanar,bronzlaşır

Tip5.Nadiren yanar,koyu bronzlaşır

Tip 6.Yanmaz,çok koyu ten rengi siyah kıl siyah göz rengi( Zenci)

Güneşin deri hasarı oluşturması kişinin deri tipi,ultraviyolenin yoğunluğu,asfalt,kum kar,sudan  gibi yansıyan ışınlar ile ilişkilidir.

Güneşin bilinen en yararlı etkisi Vitamin D Sentezidir.Bu sentez kısa aralıklarla gölgede kalma ile  bile sağlanabilir.Öte yandan güneşin istenmiyen en önemli etkileri ise foto yaşlanma ve kanser oluşumudur.

Güneşe fazla maruziyet ile ilk oluşan yan etki GÜNEŞ YANIĞI’dır.Akut aşırı ultraviyole ile temas sonu 2-6 saat içinde deride kızarıklık ödem sulanma ,yanma ve ağrı ortaya çıkar.Bulgular günlerce sürer deri  kabuklanır soyulur sonra yerinde renk değişimleri kalabilir.

Güneş yanığında öneri hafif etkili kortizonlu kremler,aspirin,sıvı verilmesi şekinde sıralanabilir.

Güneşe mesleki nedenli fazla maruz kalanlarda şapka ile korunsalar bile ensede deri kalınlaşması çok tipik yan etkidir.

Güneşte fazla yatanlarda şapkasız korunmayanlarda kırışıklıklar, damar genişlemeleri,lekeler,çiller ortaya çıkabilir.

Güneş ile artan pek çok hastalık bulunmaktadır.Bazı genetik hastalıklarda mutlak güneş koruma gereklidir.Bazı romatizmal hastalıklar (sistemik lupus gibi) güneş ile alevlenebilir.

Yaz döneminde otlar ve bazi bitkiler (incir gibi ) deri ile temas ettiğinde güneş maruziyetide var ise allerjik döküntüler içi su dolu kabarcıklar ile karekterli tablolara neden olabilir.

Solar Ürtiker olarak adlandırılan tablo, güneş ışığının deride histamin salınımını artırması ile kaşıntı kabarma ile giden deri hastalığıdır.Bazı ilaçlar güneş ile etkileşime girerek ilaç döküntülerine neden olabilir.

Aktinik Keratoz veya solar keratoz olarak bilinen daha cok açık renkli orta yaşlı ve ileri yaşlılarda görülen kanser öncüsü deride kabuklanma kızarma ile giden tablodur.

Çillenme ve leke artışı istenmiyen güneş yan etkileridir.En çok korkulan güneş yan etkisi ise ,CİLT KANSERİ’dir.Dünyada son yıllarda deri kanserinde belirgin artış  görülmektedir.Açık tenliler daha yüksek risk gurubu olmakla birlikte deride meydana gelen renk değişimlerinde ve  ailede deri kanseri olan her tür deri tipi bu riski taşır.

Güneşin zararlı etkilerinden korunmanın en basit yolu güneşin yoğun olduğu öğlen saatlerinde gölgede olamaya özen göstermektir.(11.00-15.00 saatlerı arası)

Mecburi güneş altında kalma durumu var ise şapka  şemsiye koruyucu giysiler giyilmelidir.

Güneş koruyucu olarak bilinen kremler güneş ışığını yansıtarak koruma sağlar.Çoğu titanyum dioksit,çinko içeren bu koruyucular dışarı çıkılmadan deriye uygulanmalıdır.Göze kaçırılmamalı ,su ile çıkabileceği göz önüde tutumalı  ve denize girme durumunda tekrarlanmalıdır.Havlu ile kurulanma terleme gibi durumlarda gün içinde tekrarı gerekebilir.Özellikle yüz boyun ense kısımlarına yeterli oranda sürülmelidir.

Özellikle Zigavus marka güneş kremi önermemin nedeni zararlı UVA ve UVB ışınlarına karşı çok yüksek koruma sağlamalarıdır. İçerdiği Provitamin-B5, Aloe-vera özleri ve Vitamin E ile cildi yatıştırır ve aşırı sıcaklıklardan oluşan nem kaybını önler. Aynı zamanda anti-agin özelliği olan Zigavus güneş ürünleri güneş nedeniyle ortaya çıkan kırışıklıkları minumuma indirerek cilt lekelerini önlemeye yardımcı olur.

GÜNEŞ GÖZLÜĞÜ Seçimi de önemli bir konudur.Ucuz sadece estetik amaçlı gözlükler yerine cam filtreleri gözü koruyan gözlük kullanımı gereklidir.

Deride  en ufak değişiklikte deri hastalıkları uzmanına danışmak ,derimiz için kullanacağımız ürünleri danışarak eczaneden almak  önemlidir.

Derimiz iç organlarımızı dış çevreye karşı korur dış çevrenin zaralı etkilerinden hızla etkilenir.Koruma ne kadar erken başlanırsa ve bilinçli yapılırsa o kadar yararlı olacaktır.